Ciała ketonowe

Ciała ketonowe są alternatywnym źródłem energii dla organizmu, produkowanym w wątrobie w procesie ketogenezy z kwasów tłuszczowych.

Najważniejsze z nich to:

• Aceton
• Kwas beta-hydroksymasłowy
• Kwas acetooctowy

Te substancje mogą być wykorzystywane jako paliwo metaboliczne przez wiele narządów oraz mięśni.

Odchudzanie: Glukoza vs Ciała ketonowe

Ciała ketonowe są lepszym źródłem energii niż glukoza w kontekście odchudzania, ponieważ:

• nie powodują skoków poziomu cukru we krwi, więc nie hamują spalania tłuszczu 🔥
• hamują apetyt 🔥

Możesz schudnąć zasilając organizm glukozą albo ciałami ketonowymi, ale po prostu - chudnąć na ciałach ketonowych jest łatwiej. 🔥

Kiedy powstają ciała ketonowe?

Ciała ketonowe zaczynają być wytwarzane, gdy zapasy glikogenu w organizmie są wyczerpane, a z diety dostarczana jest niska ilość glukozy.

Wytwarzanie ciał ketonowych możemy wywołać poprzez zastosowanie, np. diety ketogenicznej lub postu wodnego.

Badanie poziomu ciał ketonowych 🔎

Poziomy ciał ketonowych w przebiegu ketoadaptacji

Jeśli chcesz sprawdzić, czy Twoje ciało jest w stanie ketozy i produkuje ciała ketonowe, możesz wykonać prosty test:

• Paski do pomiaru ciał ketonowych w moczu – dostępne w aptekach, szybkie i tanie rozwiązanie, ale mniej precyzyjne. Przykładowy produkt - Keto-Diastix™ (koszt ok. 20 zł).
• Pomiar stężenia ciał ketonowych we krwi – bardziej precyzyjna metoda, ale droższa. Przykładowy aparat do samodzielnego pomiaru - MultiSure GK (koszt ok. 80 zł) + 5 pasków jednorazowych (koszt ok. 50 zł).

Badanie ciał ketonowych z moczu

Badanie ciał ketonowych w moczu ma sens jedynie w początkowej fazie ketoadaptacji, kiedy organizm dopiero zaczyna produkować ciała ketonowe.

Wtedy ich ilość się zwiększa, ale organizm nie jest jeszcze w pełni przystosowany do ich wykorzystywania, więc ich nadmiar wydalany jest z moczem. 🕒

Po tym okresie, organizm w pełni przystosowuje się do spalania ciał ketonowych jako paliwa, więc ich ilość we krwi jest niższa i nie wydalają się z moczem. W tym czasie badanie krwi jest bardziej sensowne. 🔍 🩸

Jak powstają ciała ketonowe?

Gdy zajdą warunki opisane tutaj, organizm zaczyna wytwarzać ciała ketonowe.

Ciała ketonowe powstają w wyniku utleniania kwasów tłuszczowych w wątrobie. Proces ten nazywany jest ketogenezą.

Przy braku wolnych kwasów tłuszczowych we krwi, organizm uruchamia procesy m.in. lipolizy, aby dostarczyć substraty do produkcji ciał ketonowych.

Dzięki temu, przy deficycie kalorycznym i ciałach ketonowych jako głównym paliwie metabolicznym, z dużym prawdopodobieństwem odchudzamy się głównie spalając tkankę tłuszczową. 🔥

Ketoza

Ketoza to stan, w którym organizm intensywnie produkuje ciała ketonowe i wykorzystuje je jako główne źródło energii.

Objawy w trakcie ketozy:

• Zmniejszenie uczucia głodu – ciała ketonowe mogą wpływać na hormony regulujące głód, co prowadzi do zmniejszenia apetytu. Poza tym, krzywa cukrowa jest stabilna, więc nie odczuwamy skoków glukozy we krwi. 🔥
• Zwiększona energia – ciała ketonowe są bardziej efektywnym źródłem energii niż glukoza, co może prowadzić do zwiększenia energii i koncentracji. 🔥

Powyższe objawy sprzyjają spalaniu tkanki tłuszczowej, co może prowadzić do efektywnego odchudzania. 🔥

Niestety, nie jest możliwe natychmiastowe umieszczenie organizmu w stanie ketozy. Proces ten wymaga czasu i ketoadaptacji.

Ketoadaptacja

Ketoadaptacja to proces, w którym organizm przystosowuje się do spalania ciał ketonowych jako głównego paliwa. Proces ten trwa zazwyczaj od 3 do 7 dni i obejmuje m.in.:

• Zwiększenie produkcji ciał ketonowych – organizm zaczyna produkować więcej ciał ketonowych, aby zaspokoić zapotrzebowanie energetyczne.
• Zmniejszenie zużycia glukozy – organizm stara się ograniczyć zużycie glukozy, aby oszczędzać glikogen i zapasy glukozy.

Objawy w trakcie ketoadaptacji:

• Zmęczenie – organizm dostosowuje się do nowego źródła energii, co może prowadzić do zmęczenia.
• Nieświeży oddech - aceton wydychany z powietrzem może powodować charakterystyczny zapach.
• Inne objawy grypopodobne – mogą wystąpić objawy podobne do przeziębienia, np. bóle głowy, bóle mięśni.

Jak przyspieszyć ketoadaptację? 🚀

Aby przyspieszyć proces ketoadaptacji można zmniejszyć podaż węglowodanów w diecie do minimum lub/oraz zastosować zwiększony wysiłek fizyczny, najlepiej w formie treningu siłowego (opróżnienie mięśni z glikogenu).

Jest to logiczne, ponieważ organizm wtedy szybciej zużyje zapasy glikogenu i zacznie produkować ciała ketonowe.

Powyższe metody mogą znacznie przyśpieszyć moment przejścia w stan ketozy, lecz jednocześnie mogą prowadzić do nasilonych objawów ketoadaptacji, takich jak zmęczenie lub nieświeży oddech.

Istnieją źródła, mówiące że ketony egzogenne (suplementy do spożycia) przyśpieszają proces ketoadaptacji, ale jest to NIEPRAWDA. ¹ ❌

Czy ketoza jest dla każdego? 🙅

Stan ketozy nie jest odpowiedni dla wszystkich. Przeciwwskazania obejmują:

• Choroby wątroby lub trzustki,
• Cukrzycę typu 1 (ryzyko kwasicy ketonowej),
• Ciąża i karmienie piersią.

Przed rozpoczęciem diety ketogenicznej lub stymulowaniem ketogenezy warto skonsultować się z lekarzem.

Bibliografia

Footnotes

1. Shaw, David M., Fabrice Merien, Andrea Braakhuis, Ed Maunder, and Deborah K. Dulson. “Exogenous Ketone Supplementation and Keto-Adaptation for Endurance Performance: Disentangling the Effects of Two Distinct Metabolic States.” Sports Medicine 50, no. 4 (December 9, 2019): 641–56. https://doi.org/10.1007/s40279-019-01246-y. ↩