Skip to content
Schudnij.chat Wiedza

Paliwa metaboliczne

Paliwa metaboliczne to substancje, które organizm jest zdolny wykorzystać jako źródło energii.

Podstawowymi paliwami metabolicznymi są: glukoza, ciała ketonowe oraz w pewnym stopniu kwasy tłuszczowe.

Pozostałe źródła energii (np. tkanka tłuszczowa) są przekształcane w glukozę lub ciała ketonowe w procesach glukoneogenezy i ketogenezy.

Chcąc schudnąć naszym celem jest używać tkanki tłuszczowej jako paliwa. Aby zmaksymalizować ten proces musimy:

  • Unikać spożywania glukozy i jej bezpośrednich prekursorów (np. cukier) ‼️
  • Stymulować procesy glukoneogenezy i ketogenezy

Dlaczego?

Ponieważ jak zaraz się dowiesz, spożycie glukozy lub jej prekursorów może spowolnić lub zatrzymać proces spalania tłuszczu w organizmie. 😱

Glukoneogeneza

Glukoneogeneza to proces wytwarzania glukozy z innych związków. Zachodzi nieustannie i aktywuje się w sytuacjach, gdy organizm potrzebuje dodatkowej ilości glukozy, a nie ma jej w diecie.

Zużywa ona m.in. kwasy tłuszczowe, a więc tłuszcz z naszej tkanki tłuszczowej. ✅

Zależy nam więc na stymulowaniu tego procesu, ale nie na jego maksymalizacji. Ponieważ glukoneogeneza może również korzystać z białek z naszych mięśni w celu wytwarzania glukozy.

Ketogeneza

Ketogeneza to proces wytwarzania ciał ketonowych z kwasów tłuszczowych. Jest to proces, który zachodzi w wątrobie, gdy nie ma dostatecznej ilości glukozy w organizmie.

Przy deficycie kalorycznym występowanie ketogenezy jest jednoznaczne z tym że właśnie chudniemy z tkanki tłuszczowej. ✅

Aby sprawdzić czy Twój organizm właśnie przeprowadza ketogenezę, czyli jest w stanie ketozy, możesz użyć testów na obecność ciał ketonowych dostępnych w aptece.

Pozostałe źródła energii

Większość pozostałych paliw metabolicznych są najpierw przekształcane w glukozę lub ciała ketonowe, aby mogły być wykorzystane jako źródło energii.

Obowiązuje zasada, że organizm zawsze wybierze najłatwiejsze źródło energii.

Więc, jak to poprzednie się skończy, to sięgnie po kolejne, aż do wyczerpania wszystkich możliwych źródeł. Kolejność wykorzystywanych źródeł energii w organizmie człowieka to:

  1. 🟨 Glukoza z krwioobiegu 1

    Bezpośrednio (glukozę znajdziemy w pożywieniu) lub ze spożytych węglowodanów po minimalnych przemianach metabolicznych.

  2. 🟨 Glikogen z wątroby i mięśni 2

    Glikogen to forma magazynowania glukozy w organizmie. Glikogen z mięśni jest wykorzystywany lokalnie, natomiast glikogen z wątroby jest uwalniany do krwiobiegu w celu utrzymania odpowiedniego stężenia glukozy we krwi.

  3. ✅ Kwasy tłuszczowe i glicerol z tkanki tłuszczowej 3 🔥

    Kwasy tłuszczowe i glicerol są produkowane w procesie lipolizy, a więc spalania tłuszczu w organizmie. Tego chcemy, tu jest nasz cel.

  4. ✅ Ciała ketonowe z tkanki tłuszczowej 3 🔥

    Ciała ketonowe są produkowane w procesie ketogenezy. Tutaj również chcemy trafić, bo oznacza to, że organizm spala tłuszcz. Jednak ten moment ma już swoje plusy i minusy, o których przeczytasz w artykule Ciała ketonowe.

  5. ❌ Białka mięśniowe (katabolizm mięśni) 3

    Aminokwasy z białek mięśniowych są przekształcane w glukozę i ciała ketonowe. Nie chcemy się tu znaleźć, bo oznacza to, że organizm zaczyna trawić nasze mięśnie.

    Najpierw trawione są mięśnie szkieletowe kończyn, potem mięśnie tułowia i najdłużej chronione - mięśnie oddechowe i serce.

  6. ❌ Białka narządów wewnętrznych 4

    Białka narządów wewnętrznych są przekształcane w glukozę i ciała ketonowe. To już oznacza etap ekstremalnego wyniszczenia organizmu.

    Najpierw trawione są mniej istotne narządy, takie jak np. śledziona.

  7. ❌ Tkanka łączna i skóra 5

    Tkanka łączna i skóra są przekształcane w glukozę i ciała ketonowe. To już oznacza etap krytycznego zagrożenia życia.

    W tym momencie organizm jest już w stanie trawić wszystko, co ma.

  8. ❌ 💀 Szpik z kości 5

    Szpik z kości jest przekształcany w glukozę i ciała ketonowe. To już stan bliski śmierci. Dochodzi również do uwolnienia minerałów takich jak wapń, aby wspomóc procesy metaboliczne.

Punkty od 5. do 8. często występują jednocześnie, a ich kolejność zależy od indywidualnych predyspozycji genetycznych i stanu zdrowia organizmu.

W procesie odchudzania naszym celem jest znajdować się na poziomach 3 i 4, czyli w procesach spalania tłuszczu i produkcji ciał ketonowych. Nigdy nie wychodząc poza poziom czwarty.

Jeśli będziemy na poziomie 4 po intensywnym wysiłku fizycznym, przez duży spadek glukozy we krwi, organizm może przejść do poziomu 5, aby uzupełnić zapasy glikogenu w mięśniach. Aby tego uniknąć, w krótkim czasie po treningu warto spożyć posiłek bogaty w łatwostrawne białko (i węglowodany, jeśli nie zależy nam na utrzymaniu stanu ketozy), aby zminimalizować proces katabolizmu mięśniowego.

Bibliografia

Footnotes

  1. Wang, Tiannan, Jing Wang, Xinge Hu, Xian-Ju Huang, and Guo-Xun Chen. “Current Understanding of Glucose Transporter 4 Expression and Functional Mechanisms.” World Journal of Biological Chemistry 11, no. 3 (November 11, 2020): 76–98. https://doi.org/10.4331/wjbc.v11.i3.76. ↩

  2. Jensen, Thomas E., and Erik A. Richter. “Regulation of Glucose and Glycogen Metabolism During and After Exercise.” The Journal of Physiology 590, no. 5 (December 24, 2011): 1069–76. https://doi.org/10.1113/jphysiol.2011.224972. ↩

  3. Cahill, G.F. “Starvation in man.” Clinics in Endocrinology and Metabolism 5, no. 2 (July 1, 1976): 397–415. https://doi.org/10.1016/s0300-595x(76)80028-x. ↩ ↩2 ↩3

  4. Wang, ZiMian, Zhiliang Ying, Anja Bosy-Westphal, Junyi Zhang, Britta Schautz, Wiebke Later, Steven B Heymsfield, and Manfred J Müller. “Specific Metabolic Rates of Major Organs and Tissues Across Adulthood: Evaluation by Mechanistic Model of Resting Energy Expenditure.” American Journal of Clinical Nutrition 92, no. 6 (October 21, 2010): 1369–77. https://doi.org/10.3945/ajcn.2010.29885. ↩

  5. Na podstawie dostępnej wiedzy te etapy wyniszczenia organizmu są spekulacyjne i mogą zależeć od indywidualnych czynników zdrowotnych. ↩ ↩2